Çin, NTE Rezervleri ile Gücünü Küresel Ekonomi Üzerinde Test Ediyor

Elektronik, otomotiv ve savunma sanayi için vazgeçilmez olan nadir toprak elementlerinde en büyük rezervler Çin sınırları içerisinde yer alırken, ülkenin bu gücü küresel ekonomi üzerinde test etmeye devam ettiği belirtiliyor.

NTE Yatırımı Önem Kazanıyor

ABD ve AB, nadir toprak elementlerinde (NTE) Çin bağımlılığını kırmak için alternatif arayışlarına devam ederken, Hindistan, Brezilya, Avustralya ve Kazakistan mevcut rezervleri ile dikkat çekiyor. Ancak, bu ülkelerde NTE işleme altyapısı bulunmaması, uzun vadeli sonuçlar için en az 10-15 yıllık bir sürecin gerekebileceğini ve yine de Çin ile rekabet edilemeyeceği düşünülüyor.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump’ın dikkatini çeken, 28,2 milyon ton NTE rezervi barındırdığı tahmin edilen Grönland, ABD’nin radarında. Başkan Trump, uzun zamandır Danimarka’ya bağlı özerk bölge olan Grönland’ı ABD toprağı haline getirme hedefinde.

Ülkeler İçin Stratejik Önem Taşıyor

Nadir toprak elementleri, teknolojik gelişim açısından büyük öneme sahip olurken, Türkiye’de 2022 yılında Eskişehir Beylikova’da dünyanın en büyük ikinci NTE rezervi keşfedildi. Beylikova, 694 milyon tonluk dev NTE rezerviyle Çin’in hemen ardından gelirken, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü de bölgede Florit, Barit ve Nadir Toprak Elementleri İşletmesi’ni faaliyete geçirdi.

Türkiye NTE Üretebilen 5 Ülkeden Biri Olacak

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bölgedeki tesisin endüstriyel baza ve yüksek kapasiteye ulaşması hedefinde olduklarını belirterek, “Türkiye NTE üretebilen 5 ülkeden biri olacak ve önemli bir tedarikçi konumuna gelecek. Burada yaklaşık 690 milyon tonluk bir cevher bulunmakta. İlk etapta 1200 tonluk bir cevher işleyeceğiz. Bu tesisten aldığımız sonuçlara göre yılda 570 bin tonluk cevheri işleyip yaklaşık yılda 10 bin tonluk nadir toprak oksidi üretecek endüstriyel tesisini kurma çalışmalarımız devam etmekte” açıklamasında bulunmuştu.

Beylikova’da lantan, seryum, praseodim, neodim, samaryum, evropiyum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, iterbiyum ve itriyum gibi endüstride kritik rol oynayan nadir elementler bulunuyor.

Çalışmalar Başladı

Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) bünyesinde faaliyet gösteren Nadir Toprak Elementleri Araştırma Enstitüsü (NATEN), NTE üretimi ve geliştirilmesi konusunda çalışmalarını sürdürüyor. NATEN’in bünyesinde NTE Cevher Zenginleştirme ve Saflaştırma Laboratuvarı ile Yerli Kalıcı Mıknatıs Üretim ve AR-GE Sistemi de yer almakta.

Sistemle birlikte külçe, şerit ve toz mıknatıs üretimi, kalıp tasarımı, kalıplama, sinterleme işlemleri, manyetik alan uygulamaları ve mıknatıs analiz süreçleri geliştirilmekte.

Siyasette NTE Tartışması

Türkiye, 2024 yılında Çin’le işbirliği yaparak NTE rezervleri konusunda anlaşma imzalayarak dikkatleri üzerine çekti. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasında gerçekleşen görüşmelerde bu konunun ele alındığı iddialar arasında yer alırken, CHP lideri Özgür Özel, “Nadir elementler Türkiye’nin geleceğidir, Trump’a verilemez” şeklinde açıklamalarda bulunarak iktidarı eleştirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise 15 Ekim’deki kabine toplantısının ardından yaptığı açıklamada “Beylikova’daki nadir toprak elementleri sahasının herhangi bir ülkeye verilmesi söz konusu değil” ifadelerini kullandı. Son olarak, CHP lideri Özel’in nadir toprak elementlerinin sadece devlet tarafından işlenebileceğini ve hammadde olarak satılamayacağını belirttiği, Türkiye’deki değerini artırmak için kanun teklifi hazırladıklarını ve komisyona sunacakları açıklandı.